Nu de afschaffing van de salderingsregeling nadert, zoeken bezitters van zonnepanelen naar manieren om terugleverkosten van zonne-energie te vermijden. Bij energiecoöperatie Grunneger Power wordt gewerkt aan een nieuwe oplossing: de energiegemeenschap.
Zonnestroom opslaan in een thuisbatterij helpt, meer stroom van de panelen zelf gebruiken ook. Maar een batterij kan financieel meestal niet uit en met zelfconsumptie van eigen stroom loop je al snel tegen grenzen aan. Maar door met de buren een energiegemeenschap op te zetten komt er een nieuwe manier bij om het verdwijnen van de salderingsregeling te compenseren.
Bij Grunneger Power begint het idee van de energiegemeenschappen langzaam vorm te krijgen. Zeker ook omdat leden van de energiecoöperatie steeds vaker informeren naar de mogelijkheden van delen van energie, zegt energieadviseur Richard Hesling van Grunneger Power, dat onlangs een nauwe samenwerking is aangegaan met de Groninger Energiekoepel (GrEK), dat 35 kleinere energiecoöperaties in de provincie Groningen ondersteunt.
Opwekken én delen van stroom
Samen energie opwekken kon al via een energiecoöperatie, waarvan er tientallen zijn in Nederland en Grunneger Power een van de pioniers was. Een energiegemeenschap gaat een stap verder. Buurtbewoners en bedrijven verdelen hierbij de energie die ze samen produceren onderling zo gunstig mogelijk.
Ze kunnen afspreken zonnestroom uit te wisselen bijvoorbeeld. ’Je zet als het ware een hekje om een deel van het energiesysteem en probeert daarbinnen opwek en vraag met elkaar in balans te brengen’, legt Esther van der Waal van Grunneger Power uit.
Iemand die stroom nodig heeft om de was te doen bijvoorbeeld kan dan gebruik maken van stroom van de buren op momenten dat daar zonnestroom over is.
Ook voor mensen zónder panelen is een energiegemeenschap interessant, benadrukt Van der Waal: ’We hebben ze zelfs nodig, want dat maakt het delen van stroom gemakkelijker.’
Ook netbeheerders kunnen blij zijn met een energiegemeenschap, want het ontlast het stroomnetwerk omdat energie delen de pieken en dalen van het verbruik schaaft.
Voor de duidelijkheid; bewoners en bedrijven delen hun stroom niet via een kabel, maar via slimme administratie, contracten en prijsafspraken.
Volgens Van der Waal komt het concept van de energiegemeenschap dicht bij de idealen van de coöperatieve wereld. ’Als de markt en de overheid het niet snel genoeg oplossen, organiseren burgers het zelf.’
‘We lossen het samen op, Wie dount zulf, op z’n Gronings’, vult Hesling aan.
Slimmer delen
‘Veel bestaande energiecoöperaties met een zonnedak of zonnepark denken nu ook na over de vraag hoe ze hun installatie verder kunnen ontwikkelen, nu de markt minder gunstig is geworden’, verklaart Hesling. ‘Juist daar komt de energiegemeenschap in beeld.’
Onderling energie delen kan nog slimmer met thuisbatterijen of zelfs een buurtbatterij waarin buurtbewoners of bedrijven hun zonne-energie opslaan. Later kan die dan weer worden gebruikt voor het laden van de elektrische auto of het doen van de was.
============
Hoe organiseer je een energiegemeenschap?
Begin met een groep bewoners die eigen energie opwekken
Peil het enthousiasme en onderling vertrouwen
Monitor de opwek en het verbruik bij de deelnemers
Onderzoek de gelijktijdigheid: past vraag en aanbod bij elkaar?
Kijk of er aanvullende gebruikers nodig zijn, bijvoorbeeld een bedrijf dat overdag veel stroom verbruikt
Bepaal of er extra opwek nodig is en of (buurt)batterijen zinvol zijn
Regel de administratie en de contracten met de energieleverancier
============
Dat de belangstelling voor deze manier van energie delen zo explosief groeit heeft behalve met het verdwijnen van de salderingsregeling en de invoering van terugleverkosten, ook veel te maken met de nieuwe Energiewet.
Drempels
Die is begin dit jaar ingegaan en deze maakt het mogelijk voor inwoners, energiecoöperaties en lokale organisaties gezamenlijk energie op te wekken, op te slaan en te gebruiken. Netbeheerders zijn per januari 2027 ook verplicht de benodigde groepscontracten als nieuwe contractvorm aan te bieden.
Maar, zo dempen Hesling en Van der Waal het enthousiasme, een energiegemeenschap zal de teruglevering aan het openbare energienet kunnen beperken, helemaal tot nul terug brengen zal vrijwel nooit lukken. Er blijven altijd momenten dat een stroomoverschot niet volledig door de energiegemeenschap kan worden geabsorbeerd.
‘Huishoudens met zonnepanelen gebruiken gemiddeld ongeveer dertig procent van hun zonnestroom direct zelf’, legt Hesling uit. ‘Ongeveer zeventig procent gaat terug het net op. Maar met een energiegemeenschap kun je het aandeel gezamenlijk eigen verbruik zeker verhogen en dus terugleverkosten vermijden.’
Pilotprojecten
En er zijn meer hobbels te nemen. ‘Een energiegemeenschap is nog geen model dat bewezen, grootschalig werkt’, aldus Van der Waal. 'Nu de wetgeving er is kunnen we gaan pionieren.'
Zo moeten de buren of bedrijven in de energiegemeenschap alle aangesloten zijn bij dezelfde energieleverancier. Dat betekent dat menigeen zal moeten overstappen. Iets wat voor zowel de gebruikers als de energiemaatschappij administratieve rompslomp met zich meebrengt. ‘Dat zet nog wel een stevige rem’, aldus Hesling.
Maar, verwachten ze bij Grunneger Power, als de ervaring met het opzetten van energiesamenwerkingen groeit zal dat steeds minder een beperking zijn. Landelijk lobbyen energiecoöperaties er ondertussen voor om verandering te brengen in deze administratieve eis.
Grunneger Power werkt momenteel aan de opzet van de eerste energiegemeenschappen als proefprojecten in de gemeente Groningen.
Zonnedorpen experimenteert
Daarbij wordt er ook gekeken naar ervaringen van bijvoorbeeld Zonnedorpen. Die Energiecoöperatie experimenteert al met energie delen. Negentig huishoudens in Garsthuizen, Godlinze, Leermens, 't Zandt, Zeerijp en Zijldijk hebben er een thuisbatterij aangeschaft. Die slaan de energie van hun eigen panelen en die van het veld zonnepanelen van Zonnedorpen in Zijldijk op wanneer de zon volop schijnt.
Een slim energiemanagementsysteem zorgt ervoor dat laden en ontladen op die momenten gebeurt dat het financieel gunstig is. Het project is de testfase inmiddels voorbij, zegt Willem Schaap, voorzitter van Zonnedorpen. ‘Daar zijn we twee jaar mee bezig geweest. Doel was om zoveel mogelijk van de zelf opgewekte energie lokaal te gebruiken.’
Er is wel een verschil met een échte energiegemeenschap. De deelnemers in Zonnedorpen wisselen namelijk onderling geen stroom uit.
Het computerprogramma voor het energiemanagementsysteem heeft Zonnedorpen zelf geschreven. ‘Wat wij wilden was op de markt niet beschikbaar. Nu hebben we een systeem dat werkt onder meer op basis van uitgebreide weerdata 48 uur in het voren voorspelt hoeveel stroom er nodig is.’
Minder afhankelijk
’We lopen nogal voor de muziek uit’, zegt Schaap. Een volgende stap kan zijn dat Zonnedorpen de thuisbatterijen niet alleen per woning slim aanstuurt, maar ook met elkaar verbindt. Dan ontstaat alsnog een echte energiegemeenschap.
Volgens Schaap zit daar de winst: stroom opslaan als er lokaal te veel is, en weer gebruiken wanneer er tekorten dreigen. Op termijn ziet hij een gelaagd systeem voor zich met thuisbatterijen, buurt- en dorpsbatterijen en opslag bij transformatorstations.
Daarmee wordt de energiegemeenschap meer dan een manier om de terugleverboete te ontwijken, stelt Schaap. ‘Pieken op het stroomnet worden zo minder en dorpen zijn minder afhankelijk van de grillen van de energiemarkt.’
==========
De salderingsregeling verdwijnt, wat betekent dat?
Momenteel mag stroom die wordt teruggeleverd aan het eind van het contractjaar worden verrekend met de verbruikte stroom. Voor beide geldt hetzelfde tarief.
Per 1 januari 2027 bestaat deze salderingsregeling niet meer. Energieleveranciers rekenen – ook nu al – kosten voor iedere kilowattuur die wordt teruggeleverd, een ‘terugleverboete’ volgens sommigen. Bovendien daalt het teruglevertarief drastisch. Het gaat mensen met panelen op het dak tot honderden euro’s per jaar kosten.
De oplossing ligt voor de hand: zoveel mogelijk stroom zelf gebruiken. Maar ja, als de was gedaan is, alle kopjes schoon de afwasmachine uit zijn en de auto is opgeladen, wat valt er dan nog te gebruiken?
Een thuisbatterij dan? Dat kan, maar die is duur en in de meeste gevallen nog niet rendabel.
===========
Door: Loek Mulder & Noordzaken
Bron: rtvnoord, 17-05-2026
Wil je af van de terugleverboete? Sluit je dan aan bij een energiegemeenschap
Moderator: Jeroen